เนื่องในเทศกาลส่งป้ายปีเก่า พ.ศ.๒๕๕๕ ต้อนรับปีใหม่ พ.ศ.๒๕๕๖ วัดพระศรีมหาธาตุ มีกิจกรรมต่าง ๆ เป็นประจำทุกปี เช่น การเจริญพระพุทธมนต์ส่งท้ายปีเก่า ต้อนรับปีใหม่ ซึ่งจัดภายในพระอุโบสถ และตึกติสสะเถระ วัดพระศรีมหาธาตุ

       ในวันที่ ๑ มราคม พ.ศ.๒๕๕๖ เวลา ๐๖.๐๐-๐๘.๐๐ น. ทำบุญตักบาตรเนื่องในเทศกาลวันขึ้นปีใหม่

พุทธมามกะ: พระพุทธเจ้าของฉัน

เนื่องในโอกาสพิเศษ  “พุทธชยันตี มหาธัมมาภิสมัย”

๒,๖๐๐ ปี แห่งการตรัสรู้ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

*******

(ขอเชิญบวชชีพราหมณ์ ตั้งแต่วันที่ ๑-๔ มิ.ย. รับสมัครลงทะเบียนแล้ววันนี้)

พระครูศรีมหาเจติยาภิมณฑ์

       การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ จัดอยู่ในกุศลพิธี เป็นเรื่องเกี่ยวกับพิธีกรรมต่าง ๆ อันเกี่ยวเนื่องด้วยการอบรมความดีงามทางพระพุทธศาสนา การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ คือ การประกาศตนของผู้แสดงว่า เป็นผู้รับนับถือพระพุทธเจ้าเป็นของตน เป็นการแสดงตนให้ปรากฏว่ายอมรับนับถือพระพุทธศาสนาประจำชีวิตของตนนั้นเอง การปฏิญาณตนเป็นผู้นับถือพระศาสนา ไม่จำต้องทำเฉพาะคราวเดียว ทำซ้ำ ๆ ตามกำลัง แห่งศรัทธาและเลื่อมใสก็ได้ เช่น พระสาวกบางรูปภายหลังแต่ได้รับอุปสมบทได้ลั่นวาจาว่า พระผู้มีพระภาคเป็นพระศาสดาของข้าพระพุทธเจ้า ๆ เป็นสาวกดังนี้ก็มี อุบาสกประกาศตนเป็นพุทธมามกะหนหนึ่งแล้ว ประกาศซ้ำอีกก็มี

       เมื่อการถือพระศาสนาไม่เป็นเพียงเฉพาะตัว ถือกันทั่วทั้งสกุลและสืบชั้นลงมา มารดาบิดายอมนำบุตรธิดาของตนให้เข้าถึงพระศาสนาที่ตนนับถือตั้งแต่ยังเป็นเด็กอ่อนไม่รู้จักเดียงสา ต่อเมื่อรู้ความแล้วสามารถแสดงตนเป็นพุทธมามกะได้อีกเหมือนกันไม่มีข้อห้าม

       การนำเด็กเข้าพระศาสนาตั้งแต่ยังเล็ก เด็กไม่รู้สึกด้วยตนเอง เมื่อโตขึ้นที่เป็นชายจึงนำเข้าบรรพชาเป็นสามเณรและอุปสมบทเป็นพระสงฆ์ที่เจ้าตัวได้ปฏิญาณการนำเข้าและแสดงซ้ำอย่างนี้เป็นทัฬหีกรรม คือ ทำให้มั่นเข้า เช่นเดียวกับอุปสมบทซ้ำฉะนั้น

ความเป็นมาของการแสดงตนเป็นพุทธมามกะ

       เมื่อความนิยมในการบวชสามเณรจืดจางลง พร้อมกันกับการส่งเด็กออกไปเรียนในยุโรป ก่อนแต่มีอายุสมควรบวชเณร พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๕ ทรงพระราชปริวิตกว่า เด็ก ๆ จักหาได้ความรู้สึกในทางศาสนาไม่ จึงโปรดให้พระราชโอรส ผู้มิได้เคยทรงผนวชเป็นสามเณรทรงปฏิญาณพระองค์เป็นผู้นับถือพระพุทธศาสนาก่อนเสด็จออกไปศึกษายุโรป ครั้งนั้นใช้คำแสดงตนเป็นอุบาสกตามแบบบาลี พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เป็นพระองค์แรกปฏิญาณพระองค์ตามธรรมเนียมที่ทรงตั้งขึ้นใหม่นั้นและใช้เป็นราชประเพณีต่อมา  ได้ทราบว่า ผู้อื่นจากพระราชวงศ์ เห็นชอบตามพระราชดำริทำตามบ้างก็มี

       ธรรมเนียมนี้แม้ได้ใช้นานมาแล้ว ยังไม่ได้เรียบเรียงไว้เป็นแบบแผนชัดเจน สมเด็จบรมบพิตรพระราชสมภารเจ้า(รัชกาลที่ ๖) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าจะส่งพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุมพฏพงศ์บริพัตร พระโอรสสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงนครสวรรค์วรพินิตกับหม่อมเจ้าอื่น ๆ ออกไปศึกษาในยุโรป สมเด็จเจ้าฟ้ากรมหลวงนครสวรรค์วรพินิต มีพระประสงค์จะให้พระโอรสได้ปฏิญาณพระองค์ในพระพุทธศาสนา ตามธรรมเนียมที่พระองค์ได้เคยทรงมา พระบิดาและพระญาติของหม่อมเจ้าอื่นก็ทรงดำริร่วมกัน เป็นอันว่าธรรมเนียมนี้ยังจักใช้อยู่ต่อไป

โดยเหตุนี้ จึงเกิดเป็นประเพณีนิยมแสดงตนเป็นพุทธมามกะขึ้นสืบต่อกันมา แต่ในปัจจุบันความนิยมของชาวพุทธในประเทศไทย มีสรุปได้ว่า

๑. เมื่อมีบุตรหลานของตนมีอายุพ้นเขตเป็นทารก เจริญวัยอยู่ในระหว่างอายุ ๑๒ ถึง ๑๕ ปี ก็ประกอบพิธีให้บุตรหลานได้แสดงตนเป็นพุทธมามกะ เพื่อให้เด็กสืบความเป็นชาวพุทธตามตระกูลวงศ์ต่อไป

๒. เมื่อจะส่งบุตรหลานของตนซึ่งเป็นชาวพุทธอยู่แล้ว ให้ไปอยู่ในถิ่นที่ไม่ใช่ดินแดนของพระพุทธศาสนา เพื่อการศึกษาหรือเพื่อประโยชน์ใด ๆ ก็ตาม เป็นการที่ต้องจากถิ่นไปนานแรมปี ก็นิยมประกอบพิธีให้บุตรหลานของตนที่จะจากไปนั้นแสดงตนเป็นพุทธมามกะ เพื่อให้เด็กได้รำลึกอยู่เสมอว่าตนเป็นพุทธศาสนิกชน

๓. เมื่อจะปลูกฝังนิสัยเยาวชนให้มั่นคงในพระพุทธศาสนา ส่วนมากทางโรงเรียนที่สอนวิชาทั้งสามัญและอาชีวศึกษาแก่เด็ก ซึ่งตั้งอยู่ในกลุ่มชาวพุทธ นิยมประกอบพิธีให้นักเรียน ที่เข้าศึกษาใหม่ในรอบปีได้แสดงตนเป็นพุทธมามกะหมู่ คือแสดงรวมกันเป็นหมู่ ทำปีละครั้งในวันที่สะดวกที่สุด เพื่อให้นักเรียนเห็นความสำคัญในการที่ตนเป็นชาวพุทธร่วมอยู่กับชาวพุทธทั้งหลาย

๔. เมื่อมีบุคคลต่างศาสนาเกิดเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา ต้องการจะประกาศตนเป็นชาวพุทธ ก็ประกอบพิธีแสดงตนเป็นพุทธมามกะ เพื่อประกาศว่า นับแต่นี้ไปตนยอมรับนับถือพระพุทธศาสนาแล้ว

จากพุทธมามกะ – พุทธชยันตี

       พุทธชยันตี (बुद्धजयंती,Buddha Jayanti) เป็นชื่อเรียกงานเฉลิมฉลองหรือพิธีบูชาพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเนื่องในวาระแห่งการตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งตรงกับวันวิสาขบูชาในประเทศไทย ปีนี้ตรงกับวันจันทร์ที่ ๔ มิถุนายน  พุทธชยันตีนี้เป็นที่รู้จักกันดีของชาวพุทธนานาชาติอย่างในประเทศศรีลังกา อินเดีย พม่า เป็นต้น โดยเฉพาะในช่วงการเฉลิมฉลองพุทธชยันตี ๒๕ พุทธศตวรรษ เมื่อปี พ.ศ.๒๕๐๐   แต่สันนิษฐานว่ามีการเริ่มต้นงานเฉลิมฉลองพุทธชยันตีนี้ ภายหลังจากที่ประเทศศรีลังกาได้รับเอกราช  จากประเทศอังกฤษในปี พ.ศ.๒๔๙๑ และจากการที่ ดร.อัมเบดการ์ (Dr. Babasaheb Bhimrao Ramji Ambedkar) ได้ฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในประเทศอินเดีย โดยมีการนำชาวอินเดียประมาณ ๒ แสนคนปฏิญาณตนเป็นชาวพุทธ เมื่อวันที่ ๑๔ ตุลาคม พ.ศ. ๒๔๙๙ (อินเดีย ศรีลังกา นับเป็น พ.ศ.๒๕๐๐ เร็วกว่าไทย ๑ ปี) เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองพุทธชยันตี ๒๕ พุทธศตวรรษ  นอกจากนี้รัฐบาลประเทศอินเดียยังได้สร้างสวนสาธารณะพุทธชยันตีไว้ที่กรุงนิวเดลีเพื่อเป็นอนุสรณ์ในวาระนี้ด้วย  สำหรับรัฐบาลไทย ในสมัยของ จอมพล ป.พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีได้ร่วมเฉลิมฉลองพุทธชยันตี ๒๕ พุทธศตวรรษ ด้วยการสร้างพุทธมณฑลเป็นอนุสรณ์สถาน ประกาศให้พระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติ โดยกำหนดให้วันพระหรือวันธรรมสวนะเป็นวันหยุดราชการ (ประกาศสำนักคณะรัฐมนตรี ฉบับที่ ๙ ลงวันที่ ๑ ตุลาคม ๒๔๙๙) และมีการพิมพ์พระไตรปิฎกภาษาไทยครบชุดฉบับแรก เป็นต้น สำหรับการเฉลิมฉลองในระดับนานาชาตินั้น รัฐบาลพม่าได้เป็นเจ้าภาพในการจัด “ฉัฏฐสังคีติ” คือการสังคายนาพระไตรปิฎกระดับนานาชาติ โดยทางพม่านับเป็นการสังคายนาครั้งที่ ๖ (ปัจจุบันนำต้นฉบับนี้มาทำเป็นพระไตรปิฎกฉบับสากล ด้วยอักษรโรมัน) แล้วได้จัดพิมพ์พระไตรปิฎกบาลีและคัมภีร์ทั้งหลายขึ้นเป็นจำนวนมาก

       ด้วยเหตุนี้ จึงเห็นสมควรถือแบบอย่างที่ท่าน ดร.อัมเบดการ์ ได้เคยนำชาวอินเดียปฏิญาณตนเป็นชาวพุทธนั้นมาเป็นรูปแบบการจัดงาน “พุทธชยันตี มหาธัมมาภิสมัย” ในวาระโอกาส ๒๖๐๐ ปีแห่งการตรัสรู้ธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในประเทศไทยในปีนี้เป็นอย่างยิ่ง                        

พุทธชยันตีหมายความว่าอะไร?                                                                                        

       พุทธชยันตี   รากศัพท์ของคำว่า “ชยันตี” มาจากคำว่า “ชย”   คือชัยชนะ    อันหมายถึงชัยชนะของ    พระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่มีต่อหมู่มารและกิเลสทั้งปวงอย่างสิ้นเชิง อันทำให้พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้บังเกิดขึ้นในโลก พุทธชยันตีจึงมีความหมายว่าเป็นการตรัสรู้ และการบังเกิดขึ้น  ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วย ดังนั้น พระสูตรที่มีความเกี่ยวข้องเป็นพิเศษก็คือ “ธัมมจักกัปปวัตนสูตร”  ซึ่งถือว่าเป็นทางเดินสำหรับชาวพุทธทั่วโลกอีกด้วย

       นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ขอถวายความนอบน้อมแด่พระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า บัดนี้เนื่องในกาลสมัย พุทธชยันตี ๒,๖๐๐ ปี แห่งการตรัสรู้ธรรมขององค์สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นผู้ตรัสรู้เองโดยชอบ พระพุทธองค์นับว่าเป็นยอดมนุษย์ที่ได้พากเพียรฝึกฝนอบรมตนจนมีจิตเหนือมนุษย์ปถุชนคนธรรมดา ถึงแม้ว่าพระองค์จะเกิดมาในตระกูลสูงส่งในวรรณะกษัตริย์แต่ก็หาได้ลุ่มหลงต่อราชสมบัติไม่ พระองค์ทรงรู้ว่านั่นเป็นบ่วงที่จะผูกมัดพระองค์ให้หลงอยู่ในวงโคจรของการเวียนว่ายตายเกิดต่อไปอย่างไม่รู้จักจบสิ้น 

       พระองค์จึงได้ตั้งพระทัยที่จะออกแสวงหาโมขธรรมกล่าวคือการผนวชเป็นสมณะ ดำรงชีพอยู่เยี่ยงสามัญชนคนธรรมดาท่ามกลางป่าเขาลำ เป็นต้นว่า ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน โดยตั้งพระทัยอย่างแน่วแน่ที่จะแสวงหาทางแห่งความหลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งปวง

       พระองค์ได้ทรงบำเพ็ญเพียรอย่างเอาชีวิตเข้าแลกด้วยการบำเบ็ญทุกกรกิริยา ๖ ปีล่วงเลยไปจนในที่สุด..อริยสัจ ๔ คือ หลักความจริงอันประเสริฐ ได้ปรากฏในฌานสมาธิพระองค์ในวันเพ็ญขึ้น ๑๕ ค่ำ เดิอน ๖ (วิสาขะ) ได้ตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าค้นพบว่า มชฺฌิมาปฏิปทา คือ ทางสายกลาง แห่งการบรรลุธรรม เมื่อพระองค์ได้บรรลุถึงเป้าหมายที่ได้ตั้งไว้แล้ว พระองค์ได้ทรงหวนระลึกถึงบรรดามนุษยชาติเพื่อนร่วมโลกอีกเป็นจำนวนมากที่ตกอยู่ในห้วงทุกข์แห่งโลกิยวิสัย